کار با قلاویز و حدیده کار با قلاویز و حدیده

پیچ ‏کردن از روشهای موقتی اتصال قطعات به یکدیگر است. برای «رزوه» ‏کردن (یعنی ایجاد شیار) معمولا از «ماشین‏ تراش» استفاده می‏ کنند. اما در آزمایشگاه می‏ توان این عمل را با استفاده از قلاویز و حدیده انجام‏ داد.
 
قلاویز
 
معرفی: قلاویز ابزاری است که در سوراخ کور، رزوه داخلی ایجاد می‏ کند. قلاویز را از فولاد تندبر می‏ سازند. قلاویز تنه‏ ای دارد که انتهای آن چهار‏گوش است و «دسته‏ ی قلاویز» آن را می‏ گیرد. تنه ی قلاویز از بخش رزوه‏ تراش آن باریکتر است. قلاویز چهار ردیف رزوه یا دندانه برنده دارد، که برای ایجاد رزوه‏ ای به شکل خاص، تراشیده شده‏ اند. این دندانه‏ ها عمل رزوه‏ تراشی را انجام می‏ دهند. شیارهای بین لبه‏ های برنده را «خیاره» می‏ نامند. خیاره‏ ها به براده تراشیده شده، راه می‏ دهد که از سوراخ بیرون بیاید.روغن تراشکاری (یا آب صابون) نیز از همین راه به قطعه‏ ی کار می‏ رسد.
 
 
هر «دست» قلاویز، از سه قلاویز تشکیل می‏ شود. در اولین قلاویز تقریبا 2/3 طول قسمت رزوه‏ تراش، شکل مخروطی دارد. این قلاویز را «پیشرو» می‏ نامند و با یک شیار، بالای تنه ی آن، علامت گذاری شده است. در قلاویز دوم 1/3 طول قسمت رزوه‏ تراش، مخروطی است و آن را و«سط‏ رو» می‏ نامند و با دوشیار، بالای تنه ی آن، علامت گذاری شده است. این قلاویز پس از قلاویز اول به‏ کار می‏ رود. قلاویز سوم که «پسرو» نام دارد، صاف است اما پخ کوچکی دارد تا بتواند درست وارد سوراخ شود، این قلاویز را پس از قلاویز وسط‏ رو، برای رزوه‏ کردن سوراخ های‏ کور به کارمی‏ برند. تنه ی قلاویز سوم هیچ علامتی ندارد.
 
روش کار: تراشیدن رزوه‏ های داخلی با دست را قلاویزکاری می‏ نامند. این عمل به ترتیب زیر انجام می‏ شود:

1-  با مته سوراخی ایجاد کنید که قطر آن با قطر مغزه  قلاویز برابر باشد(معمولا در جعبه قلاویز، قطر مغزه را کنار قلاویز می نویسند).

2- قطعه‏ کار را محکم به گیره ببندید.

3-  ابتدا قلاویز پیشرو را در دسته‏ قلاویز جا بزنید. با چرخاندن یکی از میله ها، گیره دسته محکم می شود

4-  قلاویز را در امتداد قائم وارد سوراخ کنید و آن را یک دور در جهت حرکت عقربه‏ های ساعت بچرخانید تا رزوه ‏تراشی شروع شود.

5- قلاویز را در حدود 1/4 دور در خلاف جهت حرکت عقربه‏ های ساعت بچرخانید تا سوفاله ‏ها خرد شود.

6- از طریق خیاره‏ ها آب صابون وارد سوراخ کنید تا رزوه‏ تراشی آسان تر شود و براده‏ هاشسته شوند.

7- عمل 4 و 5 را تکرار کنید تا وقتی تمام طول دندانه ‏دار قلاویز از سوراخ خارج شود (اگر سوراخ «راه به در» است).

اکنون کار با قلاویز پیشرو تمام شده است، قلاویز پیشرو را در خلاف جهت عقربه های ساعت بچرخانید تا دربیاید و سپس:

8- این عملیات را با استفاده از قلاویزهای وسط ‏رو و پسرو تکرار کنید.

9- پس از انجام عملیات، حتما قلاویز را تمیز کنید

توجه کنید: دسته قلاویز وسیله ای حساس است، هرگز از آن به جای چکش استفاده نکنید!

 

حدیده

به طور کلی، کاربرد قلاویز بیش از حدیده است، بنابراین این ابزار را به طور مختصر توضیح می دهیم

معرفی: حدیده را از فولاد پرکن یا فولاد تندبر می‏ سازند. برخلاف قلاویز، از حدیده برای تراشیدن رزوه‏ خارجی استفاده‏ می‏ شود. حدیده انواع متفاوتی دارد که در شکل زیر می بینید:

روش کار:

1-‏ ته قطعه‏ کار را گونیا کنید و آن را (با استفاده از سوهان، سنگ یا ماشین ‏تراش مرغک ‏دار) پخ بزنید تا رزوه ‏تراشی آسان تر شروع شود.

2- حدیده را در دسته‏ حدیده قرار دهید و آن را محکم و عمود بر قطعه‏ کار در دست بگیرید.

3- دسته‏ حدیده را در حدود 1/4 دور در جهت حرکت عقربه‏ های ساعت بچرخانید و سپس آن را برگردانید تا براده‏ ها جدا شوند.

4- به اندازه کافی آب‏ صابون (روان کار) به ‏کار ببرید.

5- پس از یک دور کامل رزوه ‏تراشی، با استفاده از پیچ های تنظیم، حدیده را دوباره تنظیم کنید تا عمق رزوه‏ها به مقدار مطلوب برسد.

6- پس از هر بار استفاده، حدیده را از دسته ‏حدیده جدا کنید، آن ها را تمیز کنید و در جعبه بگذارید.

توجه کنید: حدیده ابزاری حساس است، هرگز از دسته‏ حدیده یا حدیده به جای چکش استفاده نکنید.

 

توضیح: مطالب این قسمت از اینجا گرفته شده است